RJ45 standard B, nazywany również T568B, to jeden z dwóch powszechnie stosowanych schematów rozmieszczenia żył skrętki w złączach sieciowych. Określa on dokładną kolejność ośmiu przewodów umieszczanych we wtyku modularnym używanym do wykonywania kabli Ethernet. Prawidłowe zachowanie układu kolorów ma ogromne znaczenie, ponieważ nawet niewielki błąd podczas zaciskania może prowadzić do braku połączenia, obniżenia prędkości transmisji, niestabilności sieci albo problemów z zasilaniem urządzeń przez PoE.
Standard T568B jest często wykorzystywany w instalacjach domowych, biurowych, przemysłowych i teleinformatycznych. Spotyka się go w przewodach łączących komputery, routery, przełączniki sieciowe, punkty dostępowe, kamery monitoringu, rejestratory, telewizory, konsole, drukarki i wiele innych urządzeń. Chociaż samo zaciśnięcie wtyku może wydawać się prostym zadaniem, prawidłowe wykonanie kabla wymaga znajomości kolejności kolorów, sposobu numerowania pinów oraz zasad dotyczących skręcenia par.
RJ45 standard B – kolejność kolorów
Najważniejszą informacją potrzebną podczas wykonywania przewodu jest prawidłowa kolejność żył. We wtyku zakończonym zgodnie ze schematem T568B przewody należy ułożyć następująco:
- biało-pomarańczowy
- pomarańczowy
- biało-zielony
- niebieski
- biało-niebieski
- zielony
- biało-brązowy
- brązowy
Schemat można zapisać w skróconej formie:
biało-pomarańczowy – pomarańczowy – biało-zielony – niebieski – biało-niebieski – zielony – biało-brązowy – brązowy
To właśnie tę kolejność należy zapamiętać, jeżeli chcemy zacisnąć przewód sieciowy w standardzie B. W przypadku kabla prostego, wykorzystywanego w większości współczesnych instalacji, identyczny układ T568B wykonuje się na obu końcach przewodu.
T568A i T568B są dopuszczonymi kodami kolorystycznymi stosowanymi przy zakończeniach ośmiopozycyjnych złączy modularnych. Różnica pomiędzy nimi polega przede wszystkim na zamianie miejscami pary pomarańczowej i zielonej.
Jak prawidłowo patrzeć na wtyk RJ45
Jednym z najczęstszych powodów błędnego ułożenia żył jest nieprawidłowe trzymanie wtyku. Kolejność kolorów zależy od tego, z której strony patrzymy na złącze.
Aby prawidłowo ustalić położenie pinów:
- ustaw wtyk metalowymi stykami do góry,
- skieruj zatrzask w dół, czyli od siebie lub w stronę podłoża,
- wejście kabla powinno znajdować się po stronie przeciwnej do styków,
- pin numer 1 znajduje się po lewej stronie,
- pin numer 8 znajduje się po prawej stronie.
Patrząc na wtyk od strony metalowych styków, przy zatrzasku skierowanym w dół, układ T568B biegnie więc od lewej do prawej:
biało-pomarańczowy, pomarańczowy, biało-zielony, niebieski, biało-niebieski, zielony, biało-brązowy, brązowy.
Odwrócenie wtyku zatrzaskiem do góry powoduje wizualne odwrócenie kolejności. To bardzo częsty błąd popełniany przez osoby, które znają kolory, ale nie zwracają uwagi na orientację złącza.
Czym właściwie jest RJ45
Określenie RJ45 jest powszechnie używane w odniesieniu do ośmiostykowego złącza sieciowego stosowanego w Ethernet. Technicznie w instalacjach komputerowych spotykamy najczęściej złącze modularne typu 8P8C, co oznacza osiem pozycji i osiem styków.
W codziennym języku nazwa RJ45 przyjęła się jednak tak mocno, że używają jej zarówno instalatorzy, sprzedawcy, producenci akcesoriów, jak i użytkownicy domowi. Gdy ktoś mówi o kablu RJ45, najczęściej ma na myśli przewód Ethernet zakończony ośmiostykowymi wtykami modularnymi.
Sam wtyk nie narzuca jeszcze układu przewodów. Dopiero schemat T568A albo T568B określa, która żyła ma zostać połączona z konkretnym stykiem.
Co oznacza litera B w nazwie standardu
Litera B oznacza jeden z dwóch znormalizowanych sposobów przyporządkowania par przewodów do pinów złącza. Nie jest to oznaczenie kategorii kabla, jego jakości, przepustowości ani rodzaju ekranowania.
RJ45 standard B nie oznacza kategorii 5e, 6 czy 6A. Kabel dowolnej zgodnej kategorii może zostać zakończony według T568B, o ile zastosowane wtyki, gniazda i sposób montażu są odpowiednie dla danej konstrukcji przewodu.
Schemat B określa wyłącznie rozmieszczenie poszczególnych kolorów. Parametry transmisyjne zależą natomiast między innymi od:
- kategorii przewodu,
- jakości miedzi,
- długości toru,
- stopnia rozplecenia par,
- jakości wtyków i gniazd,
- ekranowania,
- prawidłowego zakończenia przewodu,
- zakłóceń występujących w otoczeniu.
Można więc prawidłowo ułożyć kolory według T568B, a mimo to wykonać kabel o słabych parametrach, jeżeli żyły zostaną nadmiernie rozplecione, przewód będzie uszkodzony albo zastosowane zostaną niewłaściwe elementy.
Budowa skrętki komputerowej
Typowy przewód Ethernet zawiera osiem izolowanych żył połączonych w cztery skręcone pary. Każda para ma własny kolor przewodni:
- para pomarańczowa,
- para zielona,
- para niebieska,
- para brązowa.
W każdej parze znajduje się jedna żyła o pełnym kolorze oraz druga żyła biała z kolorowym paskiem albo oznaczeniem odpowiadającym danej parze.
Przykładowo para pomarańczowa składa się z przewodu pomarańczowego i biało-pomarańczowego. Para zielona zawiera przewód zielony i biało-zielony. Analogicznie zbudowane są pary niebieska oraz brązowa.
Skręcenie żył nie jest przypadkowe. Pomaga ograniczyć wpływ zewnętrznych zakłóceń elektromagnetycznych oraz przesłuchów pomiędzy parami. Poszczególne pary mogą mieć nieco inną liczbę skrętów na jednostkę długości. Z tego powodu nie należy rozplatać ich bardziej, niż jest to potrzebne do ułożenia przewodów we wtyku lub złączu.
Rozmieszczenie par w T568B
W standardzie B pary są przyporządkowane do pinów w następujący sposób:
Para pomarańczowa
Para pomarańczowa zajmuje piny:
- pin 1 – biało-pomarańczowy,
- pin 2 – pomarańczowy.
Para zielona
Para zielona jest rozdzielona pomiędzy:
- pin 3 – biało-zielony,
- pin 6 – zielony.
Para niebieska
Para niebieska znajduje się pośrodku złącza:
- pin 4 – niebieski,
- pin 5 – biało-niebieski.
Para brązowa
Para brązowa zajmuje dwa ostatnie piny:
- pin 7 – biało-brązowy,
- pin 8 – brązowy.
Warto zwrócić uwagę, że przewody jednej pary nie zawsze leżą bezpośrednio obok siebie. Para zielona w T568B jest rozdzielona pomiędzy pin 3 i pin 6, a pomiędzy jej żyłami znajdują się przewody pary niebieskiej.
RJ45 standard B a T568B
Wyszukiwane określenia „RJ45 standard B”, „RJ45 typ B”, „układ B RJ45” oraz „RJ45 T568B” odnoszą się najczęściej do tego samego schematu kolorystycznego.
Najbardziej precyzyjna nazwa to T568B. W praktyce technicznej i handlowej bardzo często stosuje się jednak prostsze określenie „standard B”. Nie należy mylić go ze standardem transmisji Ethernet ani z kategorią okablowania.
T568B można zastosować przy zakańczaniu:
- kabli krosowych,
- przewodów instalacyjnych,
- gniazd keystone,
- patch paneli,
- modułów sieciowych,
- puszek natynkowych i podtynkowych,
- punktów abonenckich,
- przewodów do kamer IP i punktów dostępowych.
Wiele dostępnych na rynku gniazd i modułów ma nadrukowane oba układy: A i B. Produkty sieciowe mogą być przystosowane do zakończenia zarówno według T568A, jak i T568B.
RJ45 standard B a standard A
Standardy T568A i T568B wykorzystują te same cztery pary i te same osiem pinów. Podstawowa różnica polega na zamianie położenia par zielonej i pomarańczowej.
Kolejność T568A
W standardzie A przewody układa się następująco:
- biało-zielony,
- zielony,
- biało-pomarańczowy,
- niebieski,
- biało-niebieski,
- pomarańczowy,
- biało-brązowy,
- brązowy.
Kolejność T568B
W standardzie B kolejność wygląda tak:
- biało-pomarańczowy,
- pomarańczowy,
- biało-zielony,
- niebieski,
- biało-niebieski,
- zielony,
- biało-brązowy,
- brązowy.
Pary niebieska i brązowa zajmują takie same pozycje w obu układach. Zmianie ulegają wyłącznie pary pomarańczowa i zielona.
Oba schematy są technicznie poprawne, ale w jednej instalacji należy konsekwentnie stosować ten sam układ. CommScope podkreśla, że T568A i T568B są dopuszczalnymi metodami, jednak dla zachowania spójności infrastruktury należy używać jednego sposobu w całej sieci.
Czy standard B jest lepszy od standardu A
Pod względem obsługi współczesnej transmisji Ethernet standard B nie zapewnia sam w sobie wyższej prędkości niż standard A. Prawidłowo wykonany przewód T568A może działać tak samo dobrze jak przewód T568B.
O jakości połączenia nie decyduje litera schematu, lecz między innymi:
- zachowanie par,
- odpowiednie zakończenie obu stron,
- zgodność komponentów z kategorią,
- długość przewodu,
- jakość wykonania,
- stan techniczny kabla,
- prawidłowy docisk styków.
W praktyce wybór często wynika z przyjętej konwencji, istniejącej infrastruktury lub wymagań inwestora. Jeżeli w budynku funkcjonuje instalacja T568B, kolejne gniazda i zakończenia najlepiej wykonywać również według T568B. Zapobiega to pomyłkom podczas późniejszych napraw, pomiarów i rozbudowy sieci.
Kabel prosty w standardzie B
Kabel prosty, nazywany również przewodem straight-through, ma taki sam układ żył na obu końcach.
W przypadku przewodu wykonywanego w standardzie B oznacza to:
koniec pierwszy – T568B
koniec drugi – T568B
Każdy pin zostaje połączony z pinem o tym samym numerze:
- 1 z 1,
- 2 z 2,
- 3 z 3,
- 4 z 4,
- 5 z 5,
- 6 z 6,
- 7 z 7,
- 8 z 8.
Jest to podstawowy typ kabla stosowany do łączenia urządzeń sieciowych. W ten sposób wykonywana jest ogromna część gotowych patchcordów oraz przewodów przygotowywanych samodzielnie.
Kabel prosty można wykonać również jako T568A–T568A. Istotne jest, aby układ na obu końcach był identyczny.
Kabel krosowany i połączenie A–B
Jeżeli jeden koniec przewodu zostanie zakończony według T568A, a drugi według T568B, powstaje tradycyjny kabel krosowany, określany jako crossover.
W takim przewodzie odpowiednie pary nadawcze i odbiorcze zostają zamienione. Dawniej kable krosowane wykorzystywano między innymi do bezpośredniego łączenia urządzeń tego samego typu, na przykład dwóch komputerów albo dwóch przełączników niewyposażonych w funkcję automatycznego rozpoznawania połączenia.
Wiele współczesnych kart sieciowych, routerów i switchy obsługuje mechanizm Auto MDI-X, dzięki któremu urządzenie potrafi automatycznie dopasować sposób komunikacji. Z tego powodu osobne wykonywanie kabla krosowanego jest obecnie potrzebne znacznie rzadziej.
Nie oznacza to jednak, że można przypadkowo stosować A na jednym końcu i B na drugim. W instalacji strukturalnej takie niespójne zakończenie może powodować problemy diagnostyczne i nie powinno powstawać przez pomyłkę.
Jak zacisnąć wtyk RJ45 w standardzie B
Prawidłowe wykonanie przewodu wymaga odpowiednich narzędzi i starannego przygotowania żył.
Potrzebne będą przede wszystkim:
- przewód skrętkowy,
- wtyki odpowiednie do rodzaju i kategorii kabla,
- zaciskarka,
- ściągacz izolacji lub odpowiedni nóż,
- obcinak do przewodów,
- tester okablowania.
Przycięcie przewodu
Na początku należy odmierzyć potrzebną długość kabla. Warto pozostawić niewielki zapas, szczególnie gdy przewód będzie prowadzony w listwie, szafie teleinformatycznej lub za meblami.
Kabla nie należy mocno naciągać. Trzeba też unikać ostrych załamań, zgnieceń i wielokrotnego wyginania w jednym miejscu.
Zdjęcie płaszcza zewnętrznego
Z końca kabla należy zdjąć fragment zewnętrznej izolacji. Zwykle wystarcza kilka centymetrów, aby swobodnie rozdzielić pary i ułożyć żyły.
Podczas nacinania płaszcza trzeba uważać, aby nie uszkodzić izolacji poszczególnych przewodów. Głębokie nacięcie może osłabić żyłę, doprowadzić do zwarcia lub spowodować przerwanie przewodu podczas zaciskania.
Rozdzielenie par
Po zdjęciu płaszcza widoczne będą cztery skręcone pary. Należy je delikatnie rozdzielić i rozpleść tylko na takiej długości, jaka jest potrzebna do ustawienia kolorów.
Im krótszy rozpleciony fragment, tym lepiej dla parametrów transmisyjnych. Skręt par odpowiada za ograniczanie zakłóceń i przesłuchów. Nadmierne wyprostowanie żył przy samym złączu może pogorszyć właściwości całego toru.
Ułożenie kolorów według T568B
Żyły należy ustawić w jednej płaszczyźnie w następującej kolejności:
biało-pomarańczowy, pomarańczowy, biało-zielony, niebieski, biało-niebieski, zielony, biało-brązowy, brązowy.
Następnie przewody warto kilkukrotnie wyprostować palcami, aby nie zmieniały kolejności podczas wsuwania do wtyku.
Równe przycięcie końcówek
Po ułożeniu wszystkich ośmiu żył należy przyciąć je równym, prostym cięciem. Końcówki powinny znajdować się na tej samej wysokości.
Zbyt długie żyły mogą utrudniać wsunięcie płaszcza kabla do wtyku. Zbyt krótkie mogą natomiast nie dotrzeć do końca kanałów i nie zostać przebite przez metalowe styki.
Wsunięcie przewodów do wtyku
Trzymając wtyk zatrzaskiem w dół, trzeba wsunąć przewody do odpowiednich prowadnic. Każda żyła powinna trafić do osobnego kanału.
Przed zaciskaniem należy sprawdzić:
- czy kolejność kolorów jest prawidłowa,
- czy żadna żyła nie zmieniła pozycji,
- czy wszystkie przewody dotarły do końca wtyku,
- czy płaszcz zewnętrzny wszedł pod element dociskowy,
- czy izolacja pojedynczych żył nie jest uszkodzona.
Widok z boku i od przodu przez przezroczystą obudowę wtyku pozwala ocenić, czy końcówki przewodów znajdują się wystarczająco głęboko.
Zaciśnięcie wtyku
Przygotowany wtyk należy umieścić w odpowiednim gnieździe zaciskarki i mocno zacisnąć uchwyty. Metalowe noże kontaktowe powinny przebić izolację żył i zetknąć się z przewodnikiem.
Jednocześnie tylna część wtyku powinna docisnąć zewnętrzny płaszcz kabla. Jeżeli zacisk trzyma wyłącznie pojedyncze żyły, przewód jest bardziej narażony na wyrwanie i uszkodzenie.
Wykonanie drugiego końca
W przypadku zwykłego kabla prostego drugi koniec wykonuje się identycznie, również według T568B.
Po zakończeniu pracy warto jeszcze raz wzrokowo porównać oba wtyki. Trzymając je w tej samej orientacji, powinniśmy zobaczyć identyczną kolejność przewodów.
Jak sprawdzić kabel testerem
Nawet starannie wykonany przewód powinien zostać sprawdzony testerem. Prosty tester ciągłości pozwala wykryć między innymi:
- przerwę w obwodzie,
- zamienione żyły,
- zwarcie,
- nieprawidłową kolejność pinów,
- brak kontaktu w jednym ze złączy.
W poprawnie wykonanym kablu prostym kontrolki powinny zapalać się kolejno:
1–1, 2–2, 3–3, 4–4, 5–5, 6–6, 7–7, 8–8.
Prosty tester nie zawsze wykryje wszystkie problemy wpływające na jakość transmisji. Może potwierdzić ciągłość i kolejność przewodów, ale nie musi ocenić przesłuchów, tłumienia, opóźnień czy zgodności z określoną kategorią.
W profesjonalnych instalacjach stosuje się mierniki certyfikacyjne, które badają parametry toru i porównują je z wymaganiami dla danej klasy lub kategorii okablowania.
Najczęstsze błędy podczas zaciskania T568B
Odwrócenie kolejności kolorów
Bardzo częstym błędem jest prawidłowe zapamiętanie kolorów, ale ustawienie wtyku zatrzaskiem do góry. W takiej sytuacji cały układ zostaje wykonany w lustrzanym odbiciu.
Przed włożeniem żył warto zawsze powtórzyć zasadę: styki do góry, zatrzask w dół, pin 1 po lewej stronie.
Zamiana biało-kolorowego przewodu z pełnym kolorem
Przykładem może być ułożenie pomarańczowego na pinie 1 i biało-pomarańczowego na pinie 2. Z pozoru para pozostaje w tym samym miejscu, ale układ nie jest zgodny z T568B.
W standardzie B pin 1 musi być biało-pomarańczowy, a pin 2 pomarańczowy.
Rozdzielenie par
Kabel może wykazywać ciągłość elektryczną, mimo że żyły zostały ułożone według przypadkowej kolejności. Tester podstawowy może nawet pokazać połączenie 1–1, 2–2 i tak dalej, jeżeli identyczny błędny układ wykonano na obu końcach.
Nie oznacza to jednak, że przewód będzie działał prawidłowo przy wyższych częstotliwościach. Niewłaściwe zestawienie par może prowadzić do tzw. split pair, czyli rozdzielenia pary transmisyjnej. Taki kabel bywa szczególnie problematyczny, ponieważ może działać przy niższej prędkości, ale powodować błędy przy większym obciążeniu.
Nadmierne rozplecenie przewodów
Rozprostowanie kilku centymetrów każdej pary ułatwia ustawienie kolorów, lecz pogarsza właściwości przeciwzakłóceniowe kabla.
Pary powinny pozostać skręcone możliwie blisko punktu zakończenia. Dotyczy to zarówno wtyków modularnych, jak i modułów keystone oraz patch paneli.
Niedosunięcie żył do końca wtyku
Jeżeli jedna z żył zatrzyma się wcześniej, metalowy styk może nie przebić jej izolacji we właściwym miejscu. Kabel może wtedy nie działać wcale albo tracić połączenie przy poruszaniu.
Przed zaciskaniem trzeba spojrzeć na czoło wtyku i sprawdzić, czy wszystkie przewody dotarły do samego końca.
Brak płaszcza pod zaciskiem
Wtyk powinien zaciskać się na zewnętrznym płaszczu kabla, a nie wyłącznie na ośmiu cienkich żyłach. Brak podparcia mechanicznego zwiększa ryzyko wyrwania przewodów ze styków.
Niewłaściwy wtyk
Nie każdy wtyk pasuje do każdego przewodu. Różnice mogą dotyczyć:
- kategorii,
- średnicy żył,
- średnicy izolacji,
- rodzaju przewodnika,
- konstrukcji jednodrutowej lub linkowej,
- średnicy zewnętrznej kabla,
- sposobu prowadzenia żył,
- ekranowania.
Zastosowanie przypadkowego wtyku może utrudnić montaż albo doprowadzić do niestabilnego styku.
Drut a linka
Przewody sieciowe występują między innymi w wersji z żyłami jednodrutowymi oraz wielodrutowymi.
Przewód jednodrutowy
Kabel typu drut jest zwykle stosowany w instalacjach stałych, na przykład pomiędzy patch panelem a gniazdem ściennym. Każda żyła zawiera jeden przewodnik.
Tego rodzaju kabel ma dobre parametry transmisyjne na dłuższych odcinkach, ale jest mniej odporny na częste zginanie. W profesjonalnej instalacji najczęściej zakańcza się go w złączach IDC, modułach keystone lub panelach krosowych, zamiast montować bezpośrednio wtyk na obu końcach.
Przewód linkowy
Kabel typu linka ma żyły zbudowane z wielu cienkich drucików. Jest bardziej elastyczny, dlatego wykorzystuje się go przede wszystkim do wykonywania patchcordów.
Wtyk musi być dopasowany do rodzaju przewodnika. Styki przeznaczone do drutu i linki mogą mieć inną konstrukcję. Użycie nieodpowiedniego złącza może dawać pozornie prawidłowy efekt, ale połączenie może szybko stać się niestabilne.
RJ45 standard B w gnieździe keystone
Standard B stosuje się nie tylko we wtykach zaciskanych bezpośrednio na kablu. Może być również używany w modułach keystone montowanych w gniazdach, puszkach, panelach i szafach teleinformatycznych.
Na obudowie modułu zazwyczaj znajduje się nadruk z kolorami dla T568A i T568B. Aby wykonać zakończenie w standardzie B, należy kierować się oznaczeniami przypisanymi do litery B.
Nie zawsze kolejność fizycznego układania żył na module wygląda tak samo jak kolejność pinów we wtyku. Producent może inaczej rozmieścić rowki IDC, aby ułatwić montaż i ograniczyć rozplatanie par. Dlatego przy module keystone trzeba stosować schemat nadrukowany na konkretnym produkcie, a nie ustawiać żył w jednym rzędzie jak we wtyku.
Najważniejsze jest to, aby końcowe przyporządkowanie pinów odpowiadało T568B.
Standard B na patch panelu
Patch panel stanowi centralny punkt zakończenia przewodów instalacyjnych w szafie teleinformatycznej. Poszczególne kable prowadzone z pomieszczeń lub punktów dostępowych są wprowadzane od tyłu panelu i zakańczane w stykach IDC.
Większość patch paneli ma czytelne oznaczenia dla schematów A i B. Podczas montażu trzeba wybrać jeden wariant i konsekwentnie zastosować go dla wszystkich portów.
Jeżeli gniazda końcowe wykonano według T568B, patch panel również powinien zostać zakończony jako T568B. W ten sposób każdy pin po jednej stronie toru jest połączony z odpowiadającym mu pinem po drugiej stronie.
T568B w kablach kategorii 5e
Kategoria 5e jest nadal często wykorzystywana w instalacjach domowych i prostych sieciach komputerowych. Kabel Cat 5e może zostać zakończony według standardu B, pod warunkiem użycia kompatybilnych wtyków lub modułów.
Podczas montażu należy zwrócić uwagę na zachowanie skrętu par i jakość elementów. Nawet właściwa kolejność kolorów nie zagwarantuje oczekiwanych parametrów, jeżeli kabel jest wykonany z materiału słabej jakości albo żyły zostały rozplecione na zbyt dużej długości.
Szczególną ostrożność warto zachować przy przewodach oznaczanych jako CCA. Zamiast pełnej miedzi zawierają one aluminiowy rdzeń pokryty miedzią. Mają inne właściwości elektryczne i mechaniczne niż pełnomiedziane przewody. W rozbudowanych instalacjach, szczególnie wykorzystujących PoE, preferowane jest okablowanie zgodne z wymaganiami projektu i wykonane z odpowiedniego przewodnika.
T568B w kablach kategorii 6
Kable kategorii 6 często mają większą średnicę, grubsze żyły i element rozdzielający pary. Zwykły wtyk przeznaczony do cienkiego przewodu Cat 5e może do nich nie pasować.
Do wykonywania zakończeń należy zastosować złącza odpowiednie dla:
- kategorii 6,
- średnicy przewodu,
- średnicy pojedynczych żył,
- konstrukcji drutowej lub linkowej,
- rodzaju ekranowania.
Kolejność kolorów pozostaje taka sama jak w każdym innym zakończeniu T568B. Zmieniać może się natomiast konstrukcja wtyku. W niektórych modelach stosowana jest prowadnica, wkładka lub układ przelotowy, który pomaga ustawić grubsze przewody.
T568B w kablach kategorii 6A
Kategoria 6A jest stosowana tam, gdzie potrzebne są wyższe parametry transmisyjne, większa odporność na zakłócenia albo rozbudowana infrastruktura sieciowa.
Przewody Cat 6A są często grubsze i sztywniejsze od kabli niższych kategorii. Wymagają odpowiednio dobranych modułów, paneli i wtyków. Nie należy zakładać, że każdy wtyk opisany jako RJ45 będzie pasował do dowolnego kabla.
Produkty kategorii 6A mogą obsługiwać oba schematy zakończenia, T568A oraz T568B, ale sposób fizycznego prowadzenia żył zależy od konstrukcji konkretnego złącza.
Przewody ekranowane a standard B
Schemat kolorystyczny T568B można stosować zarówno w przewodach nieekranowanych, jak i ekranowanych. Obecność ekranu nie zmienia kolejności ośmiu żył.
W kablach ekranowanych należy jednak prawidłowo zakończyć również elementy odpowiadające za ekranowanie. Może to wymagać zastosowania:
- metalowego wtyku ekranowanego,
- modułu ekranowanego,
- odpowiedniego patch panelu,
- właściwego połączenia ekranu,
- uporządkowanego systemu uziemienia i połączeń wyrównawczych.
Samo założenie metalowej wtyczki nie zawsze oznacza prawidłowe wykonanie ekranowanego toru. Wszystkie elementy powinny tworzyć spójny system dostosowany do projektu instalacji.
UTP, FTP, F/UTP i inne oznaczenia
Na kablach można spotkać różne oznaczenia opisujące konstrukcję ekranowania.
U/UTP
Kabel nie ma wspólnego ekranu ani ekranów poszczególnych par. Jest często nazywany po prostu UTP.
F/UTP
Cały pakiet czterech par jest otoczony wspólną folią. Poszczególne pary nie mają osobnych ekranów.
U/FTP
Nie ma wspólnego ekranu, ale każda para jest ekranowana oddzielnie folią.
S/FTP
Kabel ma ekran ogólny w postaci oplotu oraz indywidualne ekrany foliowe poszczególnych par.
Niezależnie od konstrukcji ekranowania, kolejność żył dla standardu B pozostaje taka sama.
RJ45 standard B a prędkość 100 Mb/s
W starszych odmianach Ethernetu o przepustowości 10 lub 100 Mb/s podstawowa transmisja wykorzystywała dwie pary przewodów. W T568B były to pary związane z pinami 1–2 oraz 3–6.
Z tego powodu wadliwy kabel może czasami zestawić połączenie 100 Mb/s, ale nie działać poprawnie przy prędkości gigabitowej. Jeżeli jedna z pozostałych par jest przerwana, urządzenia mogą automatycznie obniżyć szybkość albo całkowicie utracić połączenie.
Nie należy uznawać takiego kabla za sprawny. Prawidłowo wykonany przewód powinien mieć poprawnie połączone wszystkie osiem żył.
RJ45 standard B a sieć gigabitowa
Gigabit Ethernet wykorzystuje wszystkie cztery pary. Oznacza to, że każda żyła musi mieć prawidłowe połączenie, a pary muszą pozostać właściwie zestawione.
Typowe objawy problemów z przewodem to:
- połączenie ograniczone do 100 Mb/s,
- częste rozłączanie,
- brak możliwości uzyskania 1 Gb/s,
- błędy transmisji,
- utrata pakietów,
- niestabilna praca pod obciążeniem,
- brak zasilania urządzenia PoE,
- działanie przewodu tylko po ustawieniu go w określonej pozycji.
W takiej sytuacji warto sprawdzić kabel testerem, obejrzeć oba wtyki i upewnić się, że zastosowano prawidłowy układ T568B na obu końcach.
Standard B a PoE
PoE, czyli Power over Ethernet, umożliwia przesyłanie danych i zasilania tym samym przewodem sieciowym. Rozwiązanie jest wykorzystywane między innymi w kamerach IP, telefonach VoIP, punktach dostępowych Wi-Fi, urządzeniach kontroli dostępu oraz czujnikach.
Prawidłowe zakończenie wszystkich par ma szczególne znaczenie w instalacjach PoE. Luźny lub słaby styk zwiększa rezystancję, może powodować spadki napięcia, nagrzewanie i niestabilną pracę urządzeń.
Przewód przeznaczony do PoE powinien być dobrany odpowiednio do:
- mocy zasilanego urządzenia,
- długości trasy,
- kategorii kabla,
- przekroju żył,
- sposobu ułożenia,
- temperatury otoczenia,
- liczby kabli prowadzonych wspólnie,
- wymagań producenta sprzętu.
Schemat T568B określa kolejność żył, ale nie zastępuje właściwego projektu instalacji zasilającej.
Czy można samodzielnie zrobić kabel RJ45
Samodzielne wykonanie krótkiego patchcordu jest możliwe, pod warunkiem posiadania odpowiednich narzędzi i zachowania dokładności. Do okazjonalnych prac domowych wystarcza zazwyczaj poprawna zaciskarka, kompatybilne wtyki i prosty tester.
W przypadku instalacji stałej lepszym rozwiązaniem może być zakończenie przewodu w module keystone oraz użycie gotowego, fabrycznie wykonanego patchcordu. Takie podejście jest typowe dla okablowania strukturalnego i ułatwia późniejsze serwisowanie.
Fabryczne patchcordy są wykonywane w kontrolowanych warunkach, dlatego przy krótkich połączeniach pomiędzy urządzeniem a gniazdem często nie ma potrzeby zaciskania własnych wtyków.
Wtyki przelotowe w standardzie B
Wtyki przelotowe umożliwiają wysunięcie żył przez czoło złącza. Instalator może najpierw ułożyć przewody w odpowiedniej kolejności, przeprowadzić je przez kanały, sprawdzić kolory, a następnie odciąć nadmiar podczas zaciskania.
Rozwiązanie to może ułatwiać pracę początkującym, ale wymaga:
- odpowiednich wtyków,
- kompatybilnej zaciskarki,
- równego odcięcia żył,
- zachowania prawidłowego układu,
- kontroli, czy odcięte końcówki nie powodują zwarcia.
Kolejność kolorów dla przelotowego wtyku T568B pozostaje identyczna:
biało-pomarańczowy, pomarańczowy, biało-zielony, niebieski, biało-niebieski, zielony, biało-brązowy, brązowy.
Czy na obu końcach musi być standard B
Jeżeli wykonujemy typowy kabel prosty i pierwszy koniec został zaciśnięty według T568B, drugi również powinien być wykonany według T568B.
Zastosowanie identycznego schematu na obu końcach gwarantuje połączenie odpowiadających sobie pinów. Jest to najbardziej przejrzyste i właściwe rozwiązanie dla zwykłych połączeń sieciowych.
W istniejącej instalacji należy najpierw sprawdzić, jaki schemat został już zastosowany. Jeżeli gniazda i patch panel są zakończone według T568A, nie ma potrzeby zmieniać ich na B tylko dlatego, że T568B jest często spotykany. Najważniejsze jest zachowanie zgodności obu końców toru.
Czy można połączyć gniazdo B z patchcordem B
Gniazdo wykonane w standardzie B może być połączone zwykłym prostym patchcordem. Sam patchcord może być wewnętrznie wykonany jako B–B albo A–A, ponieważ w obu przypadkach każdy pin na jednym końcu jest połączony z pinem o takim samym numerze na drugim końcu.
Dla działania gotowego kabla prostego najważniejsza jest zgodność pinów, a nie to, jaki kolor znajduje się wewnątrz fabrycznej wtyczki. W praktyce podczas samodzielnego wykonywania przewodów warto jednak stosować jeden konsekwentny schemat, aby ułatwić identyfikację i serwisowanie.
Czy można poprawić źle zaciśnięty wtyk
Typowego wtyku zaciskanego nie powinno się używać ponownie. Po zaciśnięciu metalowe styki przebijają izolację, a element dociskowy odkształca się na kablu.
Jeżeli kolejność kolorów jest nieprawidłowa albo jedna z żył nie ma styku, najlepiej:
- odciąć wadliwy wtyk,
- przygotować nowy fragment końcówki,
- ułożyć przewody ponownie,
- zastosować nową wtyczkę,
- sprawdzić kabel testerem.
Wielokrotne próby dociskania tego samego wtyku mogą nie zapewnić pewnego połączenia.
Jak zapamiętać kolejność T568B
Najłatwiej zapamiętać, że standard B rozpoczyna się od pary pomarańczowej:
biało-pomarańczowy, pomarańczowy.
Następnie pojawia się:
biało-zielony.
W środku zawsze znajduje się para niebieska:
niebieski, biało-niebieski.
Potem wraca druga żyła pary zielonej:
zielony.
Na końcu znajduje się para brązowa:
biało-brązowy, brązowy.
Całość można podzielić rytmicznie:
biały pomarańcz – pomarańcz – biały zielony – niebieski – biały niebieski – zielony – biały brąz – brąz.
Warto jednak nie polegać wyłącznie na pamięci. Podczas wykonywania ważnej instalacji dobrze mieć pod ręką czytelny schemat i sprawdzać każdą końcówkę przed zaciśnięciem.
Jak odróżnić gotowy kabel A od B
Jeżeli wtyk jest przezroczysty, można spojrzeć na kolejność kolorów przy metalowych stykach. Trzymając złącze zatrzaskiem w dół:
- biało-pomarańczowy na pierwszym pinie oznacza T568B,
- biało-zielony na pierwszym pinie oznacza T568A.
W przypadku kabla prostego oba końce powinny wyglądać tak samo. Jeżeli na jednym końcu pierwszy jest biało-pomarańczowy, a na drugim biało-zielony, przewód został wykonany jako A–B.
W gotowych zalewanych patchcordach kolory mogą być trudne do zauważenia. Wówczas dokładne przyporządkowanie można sprawdzić miernikiem lub testerem umożliwiającym analizę mapy połączeń.
Opisywanie kabli i gniazd
W większych instalacjach samo prawidłowe zaciśnięcie przewodu nie wystarcza. Warto również oznaczyć kabel po obu stronach.
Etykieta może zawierać:
- numer pomieszczenia,
- numer gniazda,
- numer portu patch panelu,
- przeznaczenie przewodu,
- informację o zastosowanym schemacie,
- oznaczenie szafy lub punktu dystrybucyjnego.
Dobra dokumentacja znacznie ułatwia późniejsze naprawy, wymianę urządzeń oraz rozbudowę sieci. Informacja „T568B” umieszczona w dokumentacji eliminuje konieczność każdorazowego sprawdzania kolorów.
RJ45 standard B w instalacji domowej
W domu schemat T568B może być stosowany do wykonywania przewodów pomiędzy:
- routerem a komputerem,
- routerem a switchem,
- gniazdem ściennym a telewizorem,
- rejestratorem a kamerą IP,
- punktem dostępowym a przełącznikiem PoE,
- konsolą a routerem,
- serwerem domowym a siecią,
- patch panelem a gniazdami w pokojach.
Przy planowaniu instalacji warto wykonywać ją w układzie gwiazdy. Każdy przewód prowadzony z pomieszczenia powinien kończyć się w jednym centralnym punkcie, na przykład w szafie multimedialnej lub teleinformatycznej.
Przewody instalacyjne najlepiej zakańczać w gniazdach i patch panelu, a urządzenia podłączać gotowymi patchcordami.
RJ45 standard B w monitoringu
Kamery IP są często zasilane i obsługiwane jednym przewodem Ethernet. Prawidłowe wykonanie zakończeń ma więc wpływ zarówno na transmisję obrazu, jak i dostarczanie energii.
W instalacjach zewnętrznych trzeba dodatkowo uwzględnić:
- odporność kabla na promieniowanie UV,
- ochronę przed wilgocią,
- właściwe puszki i przepusty,
- ochronę przeciwprzepięciową,
- sposób prowadzenia trasy,
- odległość od przewodów energetycznych,
- wymagania dotyczące ekranowania,
- dopuszczalną długość połączenia.
Układ T568B pozostaje taki sam, ale sam schemat kolorów jest tylko jednym z elementów poprawnego montażu.
RJ45 standard B w sieci biurowej
W biurach szczególnie ważna jest powtarzalność wykonania. Wszystkie gniazda, patch panele i punkty dystrybucyjne powinny być zakończone według jednej przyjętej konwencji.
Mieszanie T568A i T568B może nie zawsze od razu spowodować brak działania, ale komplikuje diagnostykę i zwiększa prawdopodobieństwo błędów podczas późniejszych prac.
Profesjonalna instalacja powinna zostać:
- oznakowana,
- przetestowana,
- udokumentowana,
- wykonana z kompatybilnych komponentów,
- zakończona zgodnie z jednym schematem.
Jeżeli przyjęto T568B, informacja ta powinna znaleźć się w dokumentacji powykonawczej.
Długość kabla a poprawność transmisji
Samo zachowanie standardu B nie oznacza, że przewód może mieć dowolną długość. Projektując tor Ethernet, trzeba uwzględnić wymagania konkretnego standardu transmisyjnego i struktury okablowania.
Na końcową długość toru składa się nie tylko przewód w ścianie, ale również patchcordy i elementy połączeniowe. Dodatkowe złącza, przedłużacze i łączniki mogą zwiększać tłumienie oraz liczbę potencjalnych punktów awarii.
Zamiast łączyć kilka krótkich kabli przypadkowymi adapterami, lepiej zaplanować jeden właściwie wykonany odcinek zakończony odpowiednimi gniazdami.
Prowadzenie kabla RJ45
Przewodu sieciowego nie należy traktować jak zwykłego kabla zasilającego. Jego sposób ułożenia może wpływać na parametry połączenia.
Podczas instalacji należy unikać:
- ostrych zagięć,
- zgniatania opaskami,
- naciągania,
- przybijania zszywkami,
- prowadzenia bezpośrednio obok kabli energetycznych,
- układania przy silnych źródłach zakłóceń,
- uszkadzania płaszcza,
- pozostawiania niechronionych połączeń na zewnątrz.
Opaski kablowe powinny być zaciągane z wyczuciem. Zbyt mocny docisk może zmienić geometrię par i pogorszyć parametry transmisyjne.
Znaczenie jakości zaciskarki
Najtańsza lub zużyta zaciskarka może nierówno wciskać styki. Efektem bywają przewody, które przechodzą prosty test, ale tracą kontakt po kilku tygodniach użytkowania.
Dobra zaciskarka powinna:
- pasować do rodzaju wtyku,
- dociskać wszystkie styki równomiernie,
- stabilnie utrzymywać złącze,
- prawidłowo zaciskać element odciążający,
- umożliwiać powtarzalne wykonanie końcówek.
Przy wtykach przelotowych potrzebne jest narzędzie umożliwiające jednoczesne zaciśnięcie i równe odcięcie wystających żył.
Jak rozpoznać prawidłowo wykonany wtyk
Poprawne zakończenie T568B można ocenić wizualnie. Należy sprawdzić, czy:
- kolory są ułożone w prawidłowej kolejności,
- wszystkie żyły dochodzą do czoła wtyku,
- metalowe styki są wciśnięte na podobną głębokość,
- płaszcz kabla znajduje się pod zaciskiem,
- żyły nie krzyżują się wewnątrz złącza,
- izolacja nie jest przecięta,
- wtyk nie jest pęknięty,
- zatrzask działa prawidłowo.
Po oględzinach kabel powinien zostać sprawdzony testerem. Dopiero połączenie kontroli wzrokowej i testu elektrycznego daje podstawową pewność prawidłowego wykonania.
RJ45 standard B – najważniejszy schemat do zapamiętania
Dla osoby wykonującej przewód najważniejsza pozostaje jedna kolejność:
1. biało-pomarańczowy2. pomarańczowy3. biało-zielony4. niebieski5. biało-niebieski6. zielony7. biało-brązowy8. brązowy
Wtyk należy trzymać metalowymi stykami do góry i zatrzaskiem do dołu. W typowym kablu prostym ten sam układ wykonuje się na obu końcach.
Prawidłowe zastosowanie RJ45 standard B wymaga jednak czegoś więcej niż zapamiętania kolorów. Trzeba zachować skręcenie par, dobrać właściwe złącze, wsunąć wszystkie żyły do końca, objąć zaciskiem zewnętrzny płaszcz i sprawdzić gotowy przewód testerem. Dopiero spełnienie tych warunków pozwala wykonać trwałe i stabilne połączenie sieciowe.
